सवारी साधानमा इम्बोस्ड नम्बर प्लेट अंग्रेजी भाषमै राखिने भएको छ । नेपालीमा नम्बर प्लेट छाप्दा थप्नुपर्ने रकमबारे भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयको जिज्ञासामा ठेकेदार कम्पनी डेकाटोर टाइगरले ६ मिलियन अर्थात् ७७ करोडभन्दा धेरै रकम लाग्ने बताएपछि अंग्रेजीमै राख्ने योजना बनिरहेको मन्त्रालय स्रोतले शिलापत्रलाई बतायो ।
‘कानुनमा अंग्रेजीमै राख्ने भन्ने छ । त्यसमाथि अन्तर्राष्ट्रिय सम्झैता भएकाले कम्पनीलाई दवाव दिनु पनि मिल्दैन । ऐनअनुसार अंग्रेजीमै राख्ने भन्ने कुरा छ,’ स्रोतले भन्यो ।
नेपालीमा राख्ने कि अंग्रेजीमा राख्ने भन्ने निणर्य भइनसकेको भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका प्रवक्ता शिव प्रसाद नेपालले बताए । ‘निर्णय नै भएको मलाई थाहा छैन । बुझ्नै पर्छ । कुनै पनि नयाँ निर्णय भएन भने पुरानै निणर्य कै निरन्तरता गर्ने न हो । अहिलेसम्म पुरानै निर्णयअनुसार कम भइरहेको छ,’ उनले भने ।
इम्बोस्ड नम्बर प्लेटका सन्दर्भमा सुरुदेखि नै विभिन्न विवाद उठेका थिए । सरकारी कामकाजको भाषा देवनागरी लिपी भएकाले नम्बर प्लेटमा नेपाली अक्षर हुनुपर्ने भन्दै अधिवक्ता भरतकुमार बस्नेतले फागुन २०७४ मा सर्वाेच्च अदालतमा रिट दर्ता गराएका थिए ।
रिट परेपछि अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गर्दै नम्बर प्लेट जडान कार्य रोकेको थियो । उक्त मुद्दामा रिट खारेज गरेपछि पुनः अघि बढाउन बाटो खुल्यो । १० साउन ०७७ मा तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री वसन्तकुमार नेम्वाङ र बागमती प्रदेशका भौतिक पूर्वाधारमन्त्री रामेश्वर फुयाँलले इम्बोस्ड नम्बर प्लेट वितरण सुरुवात गरेका थिए ।
सुरुवाती चरणमा सरकारी सवारीसाधनबाट जडान सुरु गरिएको इम्बोस्ड नम्बर प्लेट पछि निजीलाई ऐच्छिक हुँदै हाल किनबेच भई नामसारी गर्न आएका सवारीसाधन र नवीकरण गर्न आएका सवारीसाधनमा अनिवार्य जडान गर्नुपर्ने व्यवस्था छ ।
सर्वोच्चले विद्यमान प्रचलित कानुनबमोजिम फैसला गरेको भए पनि विवाद सुरु भएपछि हालका विभागीय मन्त्री मोहम्मद इश्तियाक राई कानुन संशोधन गरेरै देवनागरी लिपी प्रयोग गर्न लागेका थिए । नम्बर प्लेटमा देवनागरी लिपी नै प्रयोग गर्ने राईको घोषणापछि नेपाल बार एसोसिएसनले इम्बोस्ड नम्बर प्लेटको सम्झौता नै संविधानअनुसार नभएको बताएको थियो ।
इम्बोस्ड नम्बर प्लेट जडान सुरु भएको ६ वर्षपछि एसोसिएसनले गत १९ साउनमा प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै नेपालको संविधानको धारा ७ ले देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषा नेपालको सरकारी भाषा हुने व्यवस्था रहेको जनाएको हो । इम्बोस्ड नम्बर प्लेटमा अंग्रेजी भाषा प्रयोग हुनु गैरसंवैधानिक भएको एसोसिएसनले तर्क गरेको थियो ।
प्रकाशित मिति: आइतबार, भदौ १९, २०७९ १६:०५